رسانه ها در همکاری و تحول
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پروژه های دیگر ما
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
پشتو
English

زندگی شهری
زندگی در کوه پایه های کابل

زندگی در ارتفاعات بلند کابل تنها برای باشنده گان آن مشکل آفرین نیست٬ بلکه کثافات این منطقه که توسط باد و باران به دیگر نقاط شهر انتقال میابد٬ هوایی تمام کابل را غیر صحی ساخته است.
17.09.2015  |  کابل

 

خانواده‌هایی که در ارتفاعات کوه‌های کابل بود و باش دارند از کمترین امکانات و سهولت‌های زندگی برخوردارند. این خانه‌ها در کوه‌پایه‌ها به صورت خودسرانه اعمار شده و در آن تسهیلاتی برای رفت و آمد، داشتن سرک، دسترسی به آب آشامیدنی و دفع آب فاضلاب در نظر گرفته نشده است.

هرچند آمار دقیقی در مورد این‌که چه تعداد خانواده در کوه‌پایه‌های کابل زندگی می‌کنند در دست نیست، اما مسوولان شهرداری کابل می‌گویند که بین پانزده تا بیست درصد جمعیت کابل در این کوه‌پایه‌ها بود و باش دارند. خانواده‌هایی که در ارتفاعات بلند کوه‌پایه‌های کابل زندگی میکنند، بیشتر مواد مورد نیازشان را توسط مرکب (خر) به بالا انتقال میدهند.

نقش مرکب در کوه پایه ها

 تعدادی از خانواده‌هایی که در ارتفاعات بلند کوه‌پایه‌های کابل زندگی می‌کنند، در خانه خود مرکب هم نگهمیدارند. وحیدالله و عبدالجمیل دو برادر چهارده و هفده ساله نیز عضوی یکی از همین خانواده‌ها هستند. این دو برادر نوجوان در خانه خود که در بلندی کوه تلویزیون موقعیت دارد، سه راس مرکب هم نگهداری می‌کنند. وحیدالله می‌گوید: «ما توسط این خرها مواد سنگین مثل آرد، آب و یا مواد ساختمانی را که مردم به پشت و سر شانه به خانه‌شان برده نمی‌توانند، انتقال می‌دهیم.»

مصروفیت اصلی وحیدالله و عبدالجمیل انتقال مواد سنگین مورد نیاز خانواده‌هایی که در بلندی‌های کوه زندگی می‌کنند می‌باشد. این دو برادر می‌گویند که هر بوجی آرد را از دامنه کوه تا به بلندی‌ها آن توسط مرکب در بدل پنجاه تا صد افغانی انتقال می‌دهند.

انتقال مواد سنگین در این کوه‌پایه‌ها دشوار است. تعدادی از منازل مسکونی در سراشیبی‌هایی اعمار شده که رفت و آمد در آن بدون ساختن راه پله (زینه) ممکن نیست.

 

( مرکب مهمترین وسیله انتقال برای آب و دیگر مواد مورد نیاز باشنده گان  کوه پایه های کابل است - عکاس: ظفرشاه رویی)

( مرکب مهمترین وسیله انتقال برای آب و دیگر مواد مورد نیاز باشنده گان کوه پایه های کابل است - عکاس: ظفرشاه رویی)

 

برخی از موسسات داخلی و بین‌المللی در افغانستان، طی سال‌های اخیر به بهبود وضعیت زندگی باشندگان کوه‌پایه‌های کابل کمک کرده‌اند و حداقل برای شماری از خانواده‌‌هایی که در سراشیبی‌ها شدید زندگی می‌کنند، زینه ساخته‌اند.

وحیدالله و عبدالجمیل انتقال مواد ساختمانی یکی از همسایه‌هایش را که می‌خواهد در یکی از سراشیبی‌های کوه عقب سیلوی کابل خانه بسازد، به کرایه گرفته‌اند. این دو برادر می‌گویند کسانی‌که بخواهند در این سراشیبی‌ها خانه بسازند، انتقال مواد ساختمانی آن به غیر از مرکب ممکن نیست. این دو برادر که مصروف بارزدن خشت برپشت مرکب‌های شان هستند، می‌گویند٬«خیلی از خانه‌ها خر دارند و مواد سنگین خود را که به پشت و یا سرشانه بالا کرده نمی‌توانند توسط خر انتقال می‌دهند. خانه‌هایی که خر ندارند مواد سنگین خود را توسط خرهای خانه‌های دیگر انتقال می‌دهند. یکی از همسایه‌های ما خانه می‌سازد و ما را گفته که خشت‌اش را انتقال دهیم. ما یک موتر خشت را به دو هزار افغانی برایش انتقال می‌دهیم.»

وحیدالله و عبدالجمیل دانه‌های خشت را بداخل جوال‌هایی‌که به پشت‌ مرکب‌ها است، با دقت جابجا کرده و بعدآ محکم با ریسمان بسته می‌کنند. این دو برادر می‌افزایند٬«اگر بار خر را محکم بسته نکنیم، بار می‌افتد، چون راه خراب است و خر از زینه‌ها بالا می‌رود.»

این دو نوجوان در رساندن آب به خانه‌های اطراف کوه‌ نیز نقش دارند. آنان می‌گویند که هربشکه پنجاه لیتری آب را به پانزده افغانی بدسترس خانواده‌ها قرار می‌دهند.

دشوار اما ارزان

بیشتر خانواده‌هایی که در کوه‌پایه‌ها زندگی می‌کنند فقیر و نادار هستند. این خانواده‌ها هرچند در رساندن مواد مورد نیازشان به خانه و رفت و آمد مشکلات زیادی دارند، اما می‌گویند که از پرداخت پول هنگفت برای خرید زمین به منظور اعمار خانه معاف هستند.

مالک مرد میان‌سالی که تصمیم‌ گرفته است در بلندی کوه تلویزیون در عقب سیلوی کابل خانه بسازد، می‌گوید٬«زندگی در اینجا سخت است، ولی مجبوریم چون پول کافی نداشتم که در قسمت‌های هموار زمین بخرم. همین‌جا(در بغل کوه) یک قطعه زمین به قیمت پنجاه هزار افغانی خریدم و می‌خواهم خانه بسازم تا از پرداخت کرایه خانه در امان شوم.»

هرچند مالک مبلغ چندانی برای خرید جای خانه نپرداخته است، اما باید هزینه بیشتری را برای اعمار آن بپردازد. او مجبور است تا تمامی مواد ساختمانی مورد نیاز خود را از دامنه کوه توسط مرکب بالا کند. او می‌افزاید٬«یک موتر خشت را به ده هزار افغانی می‌خریم و در دامنه کوه پایین می‌کنیم و بعد آن را توسط خر به دو تا سه هزار افغانی بالا می‌کنیم. تمامی مواد ساختمانی را که بر سرشانه بالا کرده نمی‌توانیم باید توسط خر انتقال دهیم. چون در این ساحات راه موتر وجود ندارد.»

مالک که باشنده اصلی ولایت پنجشیر است، می‌افزاید که رساندن آب نیز توسط خر صورت می‌گیرد.‌

آن طوری‌که شهرداری کابل می‌گوید زمین‌هایی که در کوه‌پایه‌های کابل خرید و فروش می‌شوند، هیچ قطعه آن اسناد قانونی ندارد و بیشتر توسط افراد زورمند به فروش رسیده است.

انتقال کثافات و فاضلاب

خانه‌هایی که در بلندی‌های کوه‌های کابل اعمار شده‌ دارای ابتدایی‌ترین کانالازیسیون نیستند. ساکنان این ساحات از بیت الخلا(تشناب)‌های برجکی استفاده می‌‌‌کنند. این نوع تشناب‌ها باید هراز چندگاهی تخلیه شوند، اما در کوه‌پایه‌های کابل کمتر این کار را می‌کنند.

زبیر یک باشنده دامنه کوه تلویزیون می‌گوید٬«در تمام این خانه‌ها تشناب‌های برجکی است. در جاهایی که راه‌ کراچی وجود دارد، توسط کراچی تخلیه می‌شود. اما بعضی جاهایی وجود دارد که راه کراچی وجود ندارد و مردم توسط خر تشناب‌های خود را تخلیه می‌کنند.» این باشنده کابل می‌افزاید٬«در روزهایی که بارش و باران باشد، بیشتر مردم تشناب خود را تخلیه می‌کنند. چون آب در جویچه‌ها جاری می‌شود و مردم هم از این فرصت استفاده کرده تشناب خود را به آب می‌دهند.»

نحوه تخلیه تشناب‌‌ها در ساحات مرتفع کابل، شهرداری کابل را نیز به شکایت آورده است. عبدالقادر آرزو سخنگوی شهرداری کابل می‌گوید خانواده‌هایی که در دامنه‌های کوه‌های کابل زندگی می‌کنند، با تخلیه تشناب‌های خود دیگر باشندگان کابل را با مشکل مواجه می‌سازند. آقای آرزو گفت٬«در وقت بارندگی و خرابی هوا، کثافات، گندیدگی و زباله‌ها از سطوح بالایی این کوه‌ها به دامنه‌ها می‌آیند. پس از بارندگی این کثافات و گندیدگی‌ها توسط باد به دیگر ساحات شهر کابل پخش می‌شود.»

آبرسانی در بشکه

خانواده‌هایی که در دامنه‌های کوه‌های کابل زندگی می‌کنند، هرکدام شان چندین بشکه آب دارند. افرادی مشخصی که از خود مرکب دارند، این بشکه‌های آب را از دامنه‌های کوه‌ پر کرده در بدل پانزده تا بیست افغانی به این خانواده‌ها می‌رسانند.

شعیب پیرمردی که به سختی با بایسکیل اش از زینه‌ها بالا می‌روند، می‌گوید که بخشی از درآمد روزانه شان صرف تامین آب می‌شود. او گفت٬«روزانه حداقل پنج بشکه پنجاه لیتری آب مصرف داریم و صد افغانی هزینه تامین آب می‌شود. ما آب را به دلخواه خود مصرف کرده نمی‌توانیم، اگر لباسشویی و جان‌ شویی داشته باشیم، کوشش می‌کنیم کمترین آب مصرف شود.»

هرچند دسترسی باشندگان کوه‌پایه‌های کابل به آب آشامیدنی بیشتر شده اما باآنهم بخشی از این ساحات از دسترسی به آب محروم هستند.

(بعضی از  باشنده گان از بایسکیل برای انتقال آب و دیگر مواد استفاده میکنند - عکاس: ظفرشاه رویی)

(بعضی از باشنده گان از بایسکیل برای انتقال آب و دیگر مواد استفاده میکنند - عکاس: ظفرشاه رویی)

 

مسوولان اداره آبرسانی کابل می‌گویند که این اداره تا جایی‌که فشار آب می‌رسد، لوله‌کشی کرده است. دادمحمد بهیر رییس اداره آبرسانی وزارت شهرسازی که مسوولیت تامین آب در شهر کابل را به عهده دارد، می‌گوید که تعدادی از خانه‌ها در بلندی‌ها ساخته شده که فشار آب در آنجا نمی‌رسد. او گفت٬«ما در دامنه‌ها کوه از فشار آب خیلی بالا کار گرفته‌ایم تا تعداد بیشتر خانواده‌ها که در بلندی‌ها زندگی می‌کنند به آب دسترسی پیدا کنند. اما فشار آب در برخی از ساحات نمی‌رسد و مجبور شدیم که در ساحات پایین‌تر ذخیره بسازیم و شیر آب وصل کنیم تا خانه‌هایی که در بلندی‌ها قرار دارند توسط بشکه از این ذخیره‌ها استفاده کنند.»

بیماران و کهن‌سالان

هرچند زندگی در کوه‌پایه‌ها از خود مزیت‌هایی هم دارد و باشندگان این ساحات می‌توانند از پنجره‌های خانه خود منظره بخش‌هایی از شهر کابل را تماشا نمایند و از صر و صداهای داخل شهر در امان باشد، ولی برای آدم‌‌های کهن سال، کودکان و بیماران مشکلاتی هم دارد. عبدالرووف پیر مردی که در گوشه‌ای بالای یک سنگ نشسته بود، می‌گوید٬«تا کار خیلی ضرور نداشته باشیم پایین نمی‌روم چون بالا شدن به این کوه برایم سخت است. برای کودکان ما که مکتب می‌روند هم رفت و آمد خیلی سخت است. در این بغل‌ها آدم خیلی به سختی راه می‌رود و با کوچکترین بی‌احتیاطی ممکن است آدم بی‌غلطت و افگار شود.»

عبدالرووف که نزدیک به شصت‌ سال سن دارد، تقریبا بیست سال عمرش را در بلندی کوه تلویزیون سپری کرده است. او می‌گوید٬«یک زمستان می‌خواستم پایین بروم و جایی کار داشتم که در حال پایین شدن پایم لیس خورد به زمین افتادم. یک دستم افگار شد و تا دو ماه دیگر درد داشت. خدا نکند که کسی در این ساحات بیمار شود و اگرنه تا و بالا کردنش سخت است. اگر کسی بیمار هم شود، خانواده‌ی شان مجبور است که آنها را درپشت تا و بالا کنند.»

نماسازی با رنگ

ظاهرا دولت افغانستان در حل مشکل خانه‌هایی که در کوه‌پایه‌های کابل ساخته شده‌اند، ناتوان است. عبدالقادر آرزو سخنگوی شهرداری کابل می‌گوید که این خانه‌ها خودسرانه ساخته شده و دولت هم حالا نمی‌تواند آنان را از محل بود و باش شان دور کند. آقای آرزو افزود که براساس قانون کسی حق ندارد که در دامنه‌ها کوه خانه بسازد٬ اما این مشکل در کابل از سال‌های پیش آغاز شده و روز به روز جدی‌تر میشود.

(در حدود یک میلیون از باشنده گان کابل در دامنه های کوه زندگی میکنند عکاس: ظفرشاه رویی )

(در حدود یک میلیون از باشنده گان کابل در دامنه های کوه زندگی میکنند عکاس: ظفرشاه رویی )


 سخنگوی شهرداری کابل می‌گوید٬«حالا دولت هم نمی‌تواند که این خانه‌ها را تخلیه کند، چون در هیچ جای دنیا به این تعداد نفوس تاکنون یکباره تخلیه نشده است. از طرف دیگر اگر دست به چنین اقدام بزنیم، دولت جای دیگر ندارد که برای این خانواده‌ها زمین بدهد. هرچند این خانواده‌ها هیچ‌گونه حق گرفتن زمین ندارند چون خانه‌های خودسر ساخته‌اند، ولی دولت نمی‌تواند هزاران خانواده‌ را علیه خود بی‌خیزاند.»

شهرداری کابل می‌افزاید که ساخت هزاران خانه‌ در دامنه‌‌های کوه‌های کابل، به زیبایی این شهر نیز ضربه زده است. سخنگوی این اداره می‌افزاید از جمله اقداماتی که دولت رویدست گرفته این است که خانه‌های اطراف کوه‌های کابل را رنگ کند تا شهر زیباتر شود. عبدالقادر آرزو گفت٬«تقریبا یک و نیم ماه قبل تصمیم گرفته شد که برای رنگمالی و رنگ‌آمیزی خانه‌های اطراف کوه‌های کابل اقدام شود. این اقدام می‌تواند به زیبایی شهر کابل کمک کند. ما از ناحیه دوم کار خود را به زودی شروع می‌کنیم.»