رسانه ها در همکاری و تحول
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پروژه های دیگر ما
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
پشتو
English

گزارش تحلیلی
سالگرد حکومت وحدت ملی و سقوط شهر کندز

سقوط شهر کندز به دست شورشیان طالب درشب سالگرد حکومت وحدت ملی نشان میدهد که حکومت نتوانسته است که نه تنها به وعده های انتخاباتی خود وفاداری کند٬ بلکه حتی در حفاظت یکی از ولایات استراتیژیک خود ناتوان مانده است.
28.09.2015  |  کابل

 

دولت وحدت ملی در حالی یک ساله میشود که برای اولین بار در چهارده سال گذشته طالبان بیرق خود را در مرکز شهر کندز به اهتزاز در آوردند٬ ده ها زندانی را از محبس این ولایت آزاد ساختن و قرار معلومات شبکه های اجتماعی آنها دست به تاراج اموال و دکاکین اهالی این شهر زده اند. در حالیکه مقام های ارشد حکومت در کابل اعلام کردند که برنامه کامل برای تصفیه شهر کندز از وجود شورشیان تهیه شده و عنقریب تطبیق خواهد شد٬ شهروندان این شهر از فرار مقام های ارشد این ولایت به میدان هوایی شهر خبر میدهند.

این تنها سقوط شهر کندز نیست که مردم افغانستان را از حکومت نو نا امید ساخته است٬ بلکه در طول یک سال گذشته رهبران حکومت وحدت ملی نتوانستن که آن وعده های را که در زمان کمپاین انتخاباتی برای مردم داده بودند عملی کنند. این حکومت که پس از یک انتخابات جنجالی و در نتیجه امضای یک توافق‌نامه سیاسی تشکیل شد، در بیست و نهم سپتامبر 2014 آغاز به کار کرد.

این توافق‌نامه به منظور تقسیم قدرت میان دو نامزد دور دوم انتخابات ریاست جمهوری امضا شد. براساس آن، اشرف‌غنی رییس جمهور و عبدالله عبدالله رییس اجراییه حکومت وحدت ملی افغانستان شدند.

رهبران حکومت وحدت ملی در آغاز کارشان برنامه‌های زیادی برای بهبود شرایط در افغانستان ترسیم کرده بودند، اما با گذشت یک سال از کار این حکومت، به نظر می‌رسد که در برخی از زمینه‌ها دست‌آورد چندانی نداشته‌اند.

امنیت

بهبود وضعیت امنیتی در کشور از جمله اصلی‌ترین شعار رهبران حکومت وحدت ملی پیش از برگزاری انتخابات دور دوم ریاست جمهوری بود. اما آن طوری‌که برخی از آگاهان می‌گویند که نه تنها اوضاع امنیتی در یک سال گذشته بهبود نیافته، بلکه نسبت به گذشته بدتر شده است.

روزنامه افغانستان در سرمقاله خود تحت عنوان «از سخن خوب تا عمل بد» با اشاره به وعده‌های رهبران حکومت وحدت ملی می‌نویسد که ناامنی به اصلی‌ترین نگرانی امروزی مردم این کشور تبدیل شده است. در سرمقاله این روزنامه آمده است: «انتقال سريع و پرسش برانگيز جنگ از جنوب به شمال و ناامن شدن ولايت‌هاي نسبتا امن، تغيير رويکرد مخالفان مسلح دولت از جنگ‌هاي چريکي به جنگ‌هاي جبهه‌اي، تاسيس پايگاه‌هاي جديد نظامي در مناطق استراتژيک، ظهور قدرتمند گروه داعش و به بن بست رسيدن روند صلح، نشانه‌هاي نگران کننده‌اي است که ناکامي و بي سروساماني سياسي و امنيتي را در کشور بر ملا مي‌سازد.»

همچنین روزنامه جامعه باز نیز به وعده‌ها و نویدهای رهبران حکومت وحدت ملی در یک سال گذشته پرداخته می‌‌نویسد که تنها به حل مسایل و مشکلات با سخنان زیبا پرداخته شده است. سرمقاله نویس روزنامه جامعه باز می‌افزاید که رهبران حکومت وحدت ملی در طول یک سال گذشته سیاست‌های عملی برای بهبود اوضاع نداشته‌اند. در سرمقاله این روزنامه آمده است: «بعد از گذشت یک سال از آغاز به کار دولت وحدت ملی، مشکل کار این دولت نه در کمبود سخنان امیدبخش بلکه در نبود سیاست‌های عملی نتیجه‌بخش و اثرگذار در وضعیت ناگوار زندگی مردم است. در طول یک سال اخیر، نه تنها امنیت بهبود نیافته، بلکه ناامنی به ولایت‌های سابقاً امن نیز گسترش یافته است، عمل غیرانسانی گروگان‌گیری افراد ملکی و بی‌گناه حتی زنان و کودکان به یک رسم معمول تبدیل شده است، کم رونقی بازار فغان تاجران را در آورده است، بیکاری و ناامیدی صنف‌های مکتب و دانشگاه را خلوت کرده و پای نو‌جوانان و جوانان بیشتر را به کشورهای همسایه باز نموده و سپس در جستجوی پناهگاه امن و داشتن حداقل‌های یک زندگی باکرامت به آن سوی آب‌ها کشانده است.»

اشرف‌غنی رییس جمهور افغانستان نیز، به برخی از ناکامی‌های حکومت وحدت ملی اعتراف کرده می‌گوید که او از قبل پیش‌بینی کرده بود که سال جاری میلادی برای افغانستان دشوار خواهد بود. آقای غنی روز شنبه، 26 سپتامبر، در دیداری با شماری از بزرگان قومی ولایات قندهار، پکتیا و مشرقی در ارگ ریاست جمهوری گفت که نیروهای امنیتی افغانستان از «امتحان بقا» موفقانه بیرون شده‌اند. او گفت نیروهای امنیتی در برابر شورشیان توانسته‌اند بقای خود را حفظ کنند.

پیش از آن عبدالله عبدالله رییس اجراییه حکومت وحدت ملی نیز در یک برنامه خبری اعتراف کرد که این حکومت بدلیل گسترش ناامنی‌ها کمتر فرصت یافت تا به وعده‌های خود عمل کند.

مبارزه با فساد

مبارزه با  فساد اداری از دیگر وعده‌های رهبران حکومت وحدت ملی بود. اشرف‌غنی به عنوان نخستین اقدام پرونده اختلاس در کابل بانک را به دوران انداخت. اگر چه مقامات دولتی از بدست آوردن پنچ صد میلیون دالر و زندانی ساختن دو عضو ارشد این بانک سخن میگویند٬ منتقدین به این باورند که «مجرمین اصلی» هنوز هم نظر به ملحوظات سیاسی آزاد زندگی میکنند.  همچنان آن طوری‌که برخی از گزارش‌های نهادها ناظر بر روند مبارزه با فساد اداری در افغانستان حکایت دارد، حکومت وحدت ملی در این زمینه نیز موفقیت چندانی نداشته است.

انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، با انتشار نتایج یک نظرسنجی در مورد فساد اداری، گفت مبارزه با فساد اداری در افغانستان تنها در حرف باقی مانده است. نتیجه این نظرسنجی که نزدیک به یک و نیم ماه پیش منتشر شد، در آن آمده است در صورتی‌که علیه فساد اداری مبارزه جدی صورت نگیرد، این مشکل می‌تواند دامنه ناامنی‌ها را بیشتر گسترش بدهد. تمیم عاصی از پژوهشگران انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان گفت که نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد که فساد اداری در افغانستان به یک فرهنگ تبدیل شده است. به‌گفته‌ی آقای عاصی، در مورد مبارزه با فساد اداری همیشه صحبت می‌شود، اما اقدامی علیه آن صورت نگرفته است.

همچنین دیده‌بان شفافیت افغانستان نیز که از روند مبارزه با فساد اداری در این کشور نظارت می‌کند، می‌گوید که حکومت وحدت ملی در مبارزه با فساد اداری ناکام بوده است. سید اکرام افضلی رییس این اداره در کنفرانسی به تاریخ بیست و نهم آگست گفت که حکومت وحدت ملی با عاملان فساد اداری برخورد سیاسی دارد. آقای افضلی به پرونده کابل بانک اشاره کرده گفت٬ کسانی‌که عامل اصلی سقوط کابل بانک به شمار می‌روند، آزادانه گشت و گذار دارند.

روابط با همسایه‌ها

اشرف‌غنی در مراسم تحلیف خود به عنوان رییس جمهور جدید افغانستان، گفت که بهبود روابط افغانستان با کشورهای همسایه در حلقه نخست سیاست خارجی وی قرار دارد. آقای غنی دو هفته بعد از رسیدن به قدرت، به پاکستان سفر کرد و در این سفر دو روزه با مقام‌های پاکستانی روی موضوعات مختلفی از جمله مبارزه مشترک با افراط‌گرایی در منطقه، گسترش همکاری‌های اقتصادی و تشویق آن کشور برای کشاندن طالبان به پای میز مذاکرات صلح صحبت کرد.

اشرف‌غنی در نتیجه این سفر توانست تا حدی از تیرگی روابط که میان کابل و اسلام‌آباد در دوران حامد کرزی رییس جمهور پیشین بوجود آمده بود، بکاهد. آقای غنی توانست تا پاکستان را که به اعتقاد دولت افغانستان از حامیان اصلی طالبان به شمار می‌رود، متقاعد سازد تا زمینه گفتگوهای مستقیم میان هیات دولت افغانستان و طالبان را به منظور آغاز مذاکرات صلح مساعد نماید. نخستین دور این گفتگوها در اوایل ماه جولای سال جاری در شهر مری پاکستان برگزار شد. قرار بود این گفتگوها ادامه یابد اما پس از افشا شدن مرگ ملاعمر رهبر پیشین طالبان، این روند متوقف شد.

اشرف‌غنی بارها تاکید کرده که افغانستان و پاکستان طی چهارده سال گذشته در یک جنگ اعلام ناشده قرار گرفته‌اند. یکی از دلایل این جنگ، نزدیکی بیش از حد افغانستان با هند بوده است. هند و پاکستان که دو رقیب هسته‌ای هستند، از نزدیکی افغانستان با یک دیگرش متنفرند.

رییس جمهور افغانستان برای این‌که بتواند پاکستان را برای پیش‌برد تلاش‌های صلح با افغانستان همنوا سازد، از میزان نزدیکی افغانستان با هند کاست. اما این تلاش‌ها رهبران حکومت وحدت ملی را به اهداف‌شان نرساند و روابط میان کابل و اسلام‌آباد پس حملات خونین ماه آگست در شهر کابل به دوران گذشته برگشت.

پس از این حملات، رهبران حکومت وحدت ملی دولت پاکستان را مورد انتقاد شدید قرار دادند. اشرف‌غنی رییس جمهور افغانستان، چند روز پس از این حملات تروریستی در یک کنفرانس خبری اعلام کرد که هنوزهم از پاکستان پیام جنگ فرستاده می‌شود. وی همچنین گفت که دولت پاکستان قادر نیست تا طالبان را به پای میز مذاکرات صلح حاضر نماید.

رهبران حکومت وحدت ملی در طول یک سال گذشته در بهبود روابط با کشورهای همسایه‌ و منطقه موفقیت چندانی نداشته‌اند و حتا روابط با برخی از این کشورها از جمله با هند و ایران را به خوبی دوران حامد کرزی حفظ کرده نتوانستند. حکومت حامد کرزی با کشورهای هند و ایران روابط گسترده داشت اما این روابط بدلیل تلاش‌های پیهم حکومت وحدت ملی برای نزدیکی با پاکستان و کشورهای غربی سردتر شده است.

روابط با غرب

رهبران حکومت وحدت ملی در بهبود روابط افغانستان با کشورهای غربی در طول یک سال گذشته دست‌آوردهای خوبی داشته‌اند. آنان در نخستین روزهای آغاز کارشان موافقت‌نامه امنیتی با ایالات متحده امریکا را که حامد کرزی از امضای آن خودداری کرده بود، به امضا رساندند. امضای این موافقت‌نامه، زمینه را برای گسترش همکاری‌ها و روابط با کشورهای غربی مساعد ساخت.

در دوران حکومت حامد کرزی، روابط افغانستان با کشورهای غربی از جمله ایالات متحده امریکا تنش‌آلود بود و رسانه‌های غربی نیز پیهم گزارش‌هایی از مشکلاتی که در حکومت آقای کرزی وجود داشت، گزارش می‌دادند. اما با رویکار آمدن حکومت وحدت ملی، دیدگاه کشورهای غربی نسبت به افغانستان تاحدی تغییر کرد و حالا کمتر رسانه غربی علیه حکومت وحدت ملی افغانستان می‌پردازند.

اختلافات درونی

آن طوری‌که برخی از آگاهان سیاسی می‌گویند، اختلافات درونی میان رهبران حکومت وحدت ملی از اصلی‌ترین عامل ناکامی آنان در اجرای تعهدات شان بوده است.

عبدالقهار سروری استاد دانشگاه پروان، می‌‌گوید که اختلافات میان رهبران حکومت وحدت ملی باعث شده تا به حل مشکلات اصلی افغانستان از جمله تامین امنیت، بهبود شرایط اقتصادی و اشتغال‌زایی پرداخته نشود. آقای سروری به افغانستان تودی گفت: «این حکومت نا رسایی‌های و ناکامی‌های برجسته‌یی دارد. از جمله عدم توانمندی هردو رهبر برای مدغم ساختن بدنه‌های تیمی خود در چوکات یک نظام به نحوی کماکان رقیب باقی ماندند و این امر از ظرفیت کاری حاکمیت شان کاست. همچنان مصروفیت بیش از حد آنها به مسایل غیر استراتیژیک با در نظرداشت شرایط حساس کنونی افغانستان مانند موضوع شناسنامه‌های برقی، باعث شد تا مسایل مهم و استراتیژیک چون امنیت، اقتصاد و اشتغال‌زایی را فرواموش کنند که این کار باعث بدتر شدن اوضاع امنیتی در کشور، متزلزل شدن شرایط زندگی مردم و فرار ده‌ها هزار جوان و نیروی توانمند کاری از وطن گردید.»

مجید خالقی از فعالان مدنی نیز معتقد است که رهبران حکومت وحدت ملی بیشتر به فکر جابجایی افراد خود شان در قدرت بوده و کمتر به مسایل ملی فکر کرده‌اند. او گفت: «بدلیل همین اختلافات و زیاده‌خواهی‌ها، هنوز کابینه افغانستان تکمیل نشده است. وزارت دفاع و شماری از ولایات تاهنوز توسط سرپرست اداره می‌شوند. هر زمانی‌که این دو رهبر به اختلافات خود خاتمه دهند و منافع ملی را به منافع شخصی‌شان ترجیح بدهند، در آن صورت انتظار می‌رود که کاری صورت گیرد.»

تذکره الکترونیکی از دیگر مسایل مورد اختلاف میان رهبران حکومت وحدت ملی است. عبدالله عبدالله رییس اجراییه نزدیک به دو ماه پیش گفته بود که تذکره الکترونیکی مشکل ندارد و باید روند توزیع آن شروع شود. اما اشرف‌غنی با این تصمیم آقای عبدالله مخالفت کرد و مانع توزیع این شناسنامه شد. هنوز مشخص نیست که اختلافات میان این دو رهبر در مورد تذکره‌های الکترونیکی چه زمانی خاتمه می‌یابد.

رضایت مردم

مردم افغانستان در آغاز تشکیل حکومت وحدت ملی انتظارات زیادی داشتند، اما با گذشت زمان از برآورده شدن انتظارات و توقعات شان توسط این حکومت ناامید شدند.

یک نظرسنجی که توسط اداره «آی‌تی‌آر» به سفارش تلویزیون طلوع انجام شده و نتایج آن در ماه آگست منتشر شد،‌ نشان می‌دهد که تنها بیست درصد مردم از حکومت وحدت ملی رضایت دارند. پیش از این نیز نظرسنجی‌هایی در مورد میزان رضایت مردم از حکومت وحدت ملی صورت گرفته بود، اما با گذشت زمان میزان رضایت مردم از حکومت کمتر شده است.

سجاد علوی یک تن از باشندگان شهر کابل در این مورد می‌گوید: «زمانی که حکومت وحدت ملی تشکیل شد مردم فکر می‌‌کردند که این حکومت شاید نسبت به حکومت آقای کرزی کارایی بهتری داشته باشد. اما با گذشت زمان ثابت شد که حکومت فعلی به حکومت وحشت ملی تبدیل شد. میزان بیکاری، فرار جوانان از کشور، ناامنی‌، فساد اداری، زورگویی و آدم‌ربایی نه تنها کمتر نشد، بلکه بیشتر از گذشته شد. در این حکومت مشکلات مردم چند برابر شد.»