رسانه ها در همکاری و تحول
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پروژه های دیگر ما
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
پشتو
English

مهاجرت
موج سیل آسای مهاجرت افغانها به کشورهای غربی

ظفرشاه رویی٬ خبرنگار افغانستان تودی٬ در این گزارش دلایل مهاجرت افغانها را به اروپا به بررسی گرفته٬ و همچنان گفتگوی با یک قاچاقبر انسان داشته است
28.10.2015  |  کابل
گسترش ناامنیها، از بین رفتن فرصتهای کاری با خروج نیروهای نظامی بینالمللی از افغانستان و همچنین باز شدن مرزهای برخی از کشورهای اروپایی بر روی پناهجویان آسیایی، علاقمندی شماری از جوانان و خانوادههای افغان را برای رسیدن به کشورهای اروپایی بیشتر ساخته است. (عکس خلیل یوسفی)
گسترش ناامنیها، از بین رفتن فرصتهای کاری با خروج نیروهای نظامی بینالمللی از افغانستان و همچنین باز شدن مرزهای برخی از کشورهای اروپایی بر روی پناهجویان آسیایی، علاقمندی شماری از جوانان و خانوادههای افغان را برای رسیدن به کشورهای اروپایی بیشتر ساخته است. (عکس خلیل یوسفی)

صبح زود روز پنجشنبه بود، با سرزدن به چند مسافرخانه در کوته سنگی کابل، بلاخره موفق شدم تا چند جوانی که عزم رفتن به کشورهای اروپایی را داشتند پیدا کنم. سالن مسافرخانه بیر و بار بود٬ و به نظر می‌رسید که بیشتر مسافران باشندگان ولایات دور دست افغانستان باشند. صفره صبحانه پهن بود و اکثر کسانی که در دو طرف صفره نشسته بودند، صبحانه خیلی معمولی صرف می‌کردند. یک قرص نان، یک چاینک چای، پیاله‌ای با یک قاچاق شکر٬ صبحانه‌ای بود که صرف می‌شد.

بعد از بعد اندک مکثی در کنار سه جوانی که در گوشه سالن باهم صبحانه صرف می‌‌کردند، نشستم. از این‌که یک آدم غریبه را در کنار خود دیدند، کمی تعجب کردند. منظورم را برای‌شان بیان کردم و گفتم در جستجوی قاچاقبر هستم و می‌خواهم اروپا بروم. یکی از این جوانان گفت: «من برایت قاچاقبر پیدا می‌کنم.»

این سه جوان نیز می‌خواستند مانند هزاران جوان دیگر افغانستان را به مقصد اروپا ترک بگویند تا زندگی مرفه‌ و آسوده‌تری در این قاره داشته باشند. آنان که منتظر گرفتن پاسپورت بودند، مرا کمک کردند تا قاچاقبری را پیدا کنم.

در خدمت مسافران

اسدالله (نام مستعار) مرد میانه سالی است که در مسافرخانه‌ها بدنبال کسانی‌ که عزم سفر به کشورهای اروپایی را دارند، می‌گردد. از طریق سه جوانی که عزم ترک کردن افغانستان را داشتند، با اسدالله آشنا شدم. از قصد خود برای رفتن به اروپا برایش قصه کردم و او برایم اطمینان داد که بدون کدام مشکلی مرا به مقصدم می‌رساند. اسدالله گفت: «فقط پول را زودتر جور کنید و انشاالله به زودترین وقت به مقصدتان می‌رسانیم.»

آن طوری‌که اسدالله می‌گوید با قاچاقبران مشهوری در ارتباط است. به گفته‌ی او، قاچاقبرانی که کمترین مسافران‌شان نتوانسته‌اند به مقصدشان برسند. اسدالله در کابل برای همدستانش که به گفته او در مسیرهای ایران، یونان، ترکیه، استرالیا و برخی از کشورهای اروپایی «درخدمت مسافران» هستند، مسافر جمع و جور می‌کند. وی می‌گوید: «ما در هر کشوری که خواسته باشید٬ می‌رسانیم٬ و در تمام مسیرها نفر داریم.»

کسانی‌که از طریق مسیرهای غیرقانونی عازم کشورهای اروپایی می‌شوند، در مسیر راه با چندین قاچاقبر دست به دست می‌شوند. اسدالله در این مورد می‌گوید: «خودم با شما نمی‌روم، ما افراد دیگری داریم که شما را مسیر به مسیر انتقال می‌دهند.»

سفر به اروپا هزینه گزاف می‌طلبد. اسدالله می‌گوید که سفر از کابل تا آلمان یا اتریش، برای هر نفر دوازده هزار دالر هزینه بر می‌دارد.

هر شخصی که می‌خواهد عازم کشورهای اروپایی شود، ابتدا باید تمام هزینه سفر خود را به صرافی که مورد اعتماد دو طرف، قاچاقبر و مسافر باشد، قبل از حرکت به صورت امانت تحویل دهد. هرگاه مسافر به جایی که با قاچاقبر توافق کرده برسد، پس از تلیفون ویا تذکر خانواده این مسافر، صراف پول امانت را به قاچاقبر تحویل می‌دهد. اسدالله در این باره می‌گوید: «پول خود را پیش از حرکت باید به یک صراف یا جایی بگذارید که پس از رسیدن به مقصد، ما گرفته بتوانیم.»

اسدالله تصور می‌کند که من جدا عزم ترک افغانستان را دارم، اما نمی‌فهمد که من یک خبرنگار هستم. او آدرس مشخصی ندارد و اگر دارد هم نمی‌خواهد به کسی بگوید. شماره تماس خود را هم به کسانی‌که کاملا مطمین نشود، نمی‌دهد. او می‌گوید: «هرموقع پول خود را جور کردید بیا و مرا در همین مسافرخانه‌ها پیدا کرده می‌توانید.»

رویای رسیدن به اروپا

باز شدن برخی از مرزهای کشورهای اروپایی بر روی پناهجویان و گسترش ناامنی‌ها در افغانستان، شماری از خانواده‌ها و جوانان افغان را علاقمند ترک این کشور کرده‌ است.

حسن‌رضا از جمله افغان‌هایی است که می‌خواهد با اعضای خانواده‌اش افغانستان را به مقصد آلمان ترک کند. او برای رفتن به آلمان مبلغ چهل و پنج هزار دالر با فروختن منزل مسکونی‌اش در شهر غزنی آماده کرده است. حسن رضا که با دو فرزند و خانمش در این روزها آمادگی رفتن را دارند، می‌گوید: «پاسپورت گرفتیم و می‌خواهیم از طریق ایران و ترکیه به آلمان برویم.» وی می‌افزاید: «یک خانه داشتم که فروختم و خرچی خود را جور کردم. در اینجا (افغانستان) نه کار است و نه امنیت، پس لازم نیست که باشیم.»

حسن‌رضا زیاد مطمین نیست که بتواند با خانواده‌اش به منزل مقصود برسد، اما می‌خواهد که چانسش را آزمایش کند. او می‌افزاید که تصمیم رفتن به اروپا را بخاطر آینده فرزندانش گرفته است. حسن رضا گفت: «خودما در این کشور زندگی کرده نتوانستیم و همیشه با ترس و گرسنگی زنده ماندیم. ولی نمی‌خواهم که فرزندانم با سرنوشت من مواجه شوند. اگر در آنجا (آلمان) برسیم، حداقل آینده فرزندانم شاید بهتر شود.»

مثل حسن‌رضا هزاران جوان و خانواده‌ دیگر نیز افغانستان را ترک کرده و یا در حال کردن هستند.

زبیر فایق از جمله جوانان افغانستان است که می‌‌خواهد کشورش را بدلیل نبود فرصت کاری و امنیت ترک کند. او که در صف گرفتن پاسپورت ایستاده، هنوز کشوری را که در آن می‌خواهد پناه بگیرد، انتخاب نکرده است. آقای فایق می‌گوید:‌ »می‌خواهم پاسپورت بگیرم و حداقل آماده داشته باشم تا اگر فرصتی پیش آمد بروم.» او که پنج سال قبل از دانشکده انجنیری دانشگاه کابل فارغ شده، تا یک سال قبل با یکی از موسسات بین‌المللی کار می‌کرد. حالا که بیشتر موسسات به کارشان در افغانستان خاتمه داده‌اند، هزاران نفر مانند زبیر فایق فرصت‌های شغلی شان را از دست داده‌اند. او گفت: «‌یک سال تمام این طرف و آن طرف دنبال کار گشتم ولی موفق نشدم کار پیدا کنم. حالا جز رفتن چاره‌ی دیگر نیست.»

ریاست پاسپورت در کابل تا چند هفته قبل روزانه هزاران تن مراجعه کننده داشت. این اداره حالا مسوولیت‌های خود را تقسیم کرده و ادارات محلی در ولایات نیز پاسپورت توزیع می‌‌کنند. هرچند مسوولان این اداره حاضر به گفتگو در مورد رقم توزیع پاسپورت در روز نشدند، اما گزارش‌هایی که قبلا در این مورد منتشر شده حاکیست که روزانه تا شش هزار جلد پاسپورت توزیع می‌شود.

  سقوط کندز و افزایش مهاجرت

سقوط سه روزه شهر کندز بدست طالبان و گسترش ناامنی‌ها در برخی ولایات دیگر، رقم فرار افغان‌ها از این کشور را بالا برده است.

علی اقبال مشاور وزارت مهاجرت و عودت‌کنندگان افغانستان، می‌گوید که گسترش ناامنی‌ها بر رقم فرار افغان‌ها تاثیر گذاشته است. هرچند این وزارت آمار مشخصی در مورد میزان فرار افغان‌ها در هر ماه ارایه نکرده، اما می‌‌گوید که از ماه جنوری امسال تاکنون بیش از هفتاد هزار شهروند افغانستان این کشور را به قصد رسیدن به کشورهای اروپایی ترک کرده‌اند. به گفته‌ی این وزارت، این افراد از طریق راه‌های غیرقانونی عازم اروپا شده‌اند.

علی اقبال می‌گوید: «ریشه اصلی مهاجرت‌ها از افغانستان نبود فرصت‌های شغلی و ناامنی است. در گذشته مهاجرت‌ها روال طبیعی داشت که اکثرا برای کار صورت می‌گرفت. اما با تغییر شرایط امنیتی و اقتصادی در افغانستان، حالا نوع مهاجرت تغییر کرده و حالا تحصیل‌کرده‌های ما هم راه مهاجرت را در پیش گرفته‌اند.» وی همچنین گفت: «سقوط کندز یک عامل بسیار شدید افزایش مهاجرت به شمار می‌رود. چون هرگز تصور نمی‌شد که مرکز یک ولایت سقوط کند اما سقوط کندز ناامیدی را ایجاد کرد. سقوط این شهر روند مهاجرت را تشدید کرد.»

علی اقبال مشاور وزارت مهاجرین و عودت‌کنندگان می‌افزاید که بیشتر تحصیل‌کرده‌های افغان که در کشورهای همسایه حضور دارند نیز تلاش دارند تا خود را به کشورهای اروپایی برسانند. به گفته‌ی او، نبود امنیت و فرصت‌های شغلی دلیل اصلی مهاجرت تحصیل‌کرده‌های افغان به کشورهای اروپایی است.

فرار افغان‌ها نگرانی‌ برخی از مقام‌های ارشد دولت کنونی و قبلی را نیز در قبال داشته است. برخی از مقام‌های ارشد پیشین از جمله حامد کرزی رییس جمهور سابق، بارها از فرار بی‌رویه جوانان افغان از کشور ابراز نگرانی کرده بودند.

آن طوری‌که مقام‌های کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و وزارت مهاجرین وعودت‌کنندگان می‌گویند، افغانستان پس از سوریه دومین کشور در جهان است که دارای بیشترین مهاجر می‌باشد. اما از نگاه طولانی بودن زمان مهاجرت، افغانستان در سطح جهان در جایگاه اول قرار دارد.