رسانه ها در همکاری و تحول
Brunnenstraße 9, 10119 Berlin, Germany
mict-international.org

پروژه های دیگر ما
afghanistan-today.org
theniles.org
correspondents.org
پشتو
English

صنعت و توسعه
زندگی برای خانواده های قالین باف

اصغر نور محمد
اصغر نور محمد، یکی از گزارشگران افغانستان تودی، به ولسوالی های شورتپه و کلدار سفر نموده تا از زندگی قالین بافان در این مناطق یک گزارش تصویری مستند تهیه نماید
10.11.2015  |  مزارشریف

در طول تاریخ افغانستان یکی از کشور های صادر کننده قالین دستبافت  در دنیا محسوب میشود.  این شهرت مدیون زحماتی قالین بافان این کشور است که اکثرآ در مناطق غربی و شمالی افغانستان زندگی میکنند. تولیدات که این صنعت گران به بازار های داخلی و بازار های شرقی و غربی عرضه میکنند عبارتند از قالین های است که به صورت عموم با دست بافته شده،  و دارای انواع مختلف، با طرح و نقش و نگار گوناگون میباشند.

یکی از مشهورترین دسته این قالین بافان اقلیت های ترکمن هستند که در ولایات شمالی کشور زندگی میکنند. باوجودیکه قالین یکی از کالاهای گرانبها در داخل و خارج کشور است، اما افرادیکه این محصولات را تولید میکنند در .وضعیت بد اقتصادی زندگی میکنند

حاشیه های دریای آمو

بسیاری از خانواده های ترکمن در کناره های دریایی آمو، در نزدیکی مرز با ازبکستان و ترکمنستان، زندگی میکنند. این مردم اکثرآ بیشترین عاید زندگی خود را از طریق فروش قالین و کار دهقانی تمویل میکنند. بسیاری از این خانواده های ترکمن برای سالیان درازی افغانستان را بخاطر جنگ های داخلی ترک کرده، در پاکستان مسکن گزین شده بودند. اما بعد از سقوط دولت طالبان، تعدادی از این خانواده ها بنابر دعوت حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین، به وطن برگشته و تعدادی شان هنوز هم در کمپ های مهاجرین پاکستان زندگی میکنند.  

در چند سال گذشته نه تنها قالین بافان که در پاکستان زندگی میکنند به کشور عودت نکردند، بلکه بعضی از خانواده ها مجبور به ترک دوباره کشور گردیده اند. از یک طرف رکود بازار قالین در کشور،  و از طرف دیگر پیشروی دریایی آمو به طرف خشکه، ده ها خانواده را در ولسوالی های شورتپه و کلدار مجبور ساخته تا به محلات دیگر در کشور و یا هم به کشور های همسایه، به خصوص پاکستان، نقل مکان کنند.

«،تا حال چندین مکتب، مسجد، کلینیک، و خانه های مسکونی بسیاری از ساکنین ولسوالی های کلدار و شورتپه به زیر آب رفته است، و تا حال پنجاه منزل مسکونی از بین رفته است،» ستار قریه دار، یکی از اهالی ولسوالی کلدار میگوئید.

 

یکی از کسانیکه شاید تا یک سال آینده خانه اش شامل دریایی آمو گردد تورقلدوردی است. این شخص میانه سال که یک خانه دو اطاقه در پنجاه متری دریایی آمو دارد، از آینده خود در این منطقه نا امید شده است. وی خود معتاد به مواد مخدر است، اما خانم و دختر خورد سالش در خانه قالین میبافند و مصارف فامیل از طریق فروش قالین بدست میاورند. 

 

اطفال

معمولآ اطفال این خانواده ها از سن های بسیار خورد، یعنی ۷ و یا ۸ سالگی، شروع به کار قالین بافی میکنند. چون اشتراک این اطفال در اقتصاد خانوادگی بسیار مهم است، معمولآ اطفال این فامیل ها یا به مکتب نمی روند، ویا بسیار وقت خود را به جای آموزش و فرا گرفتن علم، در قالین بافی سپری میکنند. بسیاری از والدین، به طور خاص مادران، برای اینکه از مواظبت اطفال شان فارغ باشند برای کودکان شیرخور و کمی کلانتر شان تریاک، که یک نوع از مواد مخدر اعتیاد کننده است، میدهند تا آنها خواب کنند و سبب مزاحمت برای والدین شان نشوند. 

محمد وحید، کارمند اجتماعی، وضعیت اطفال را در ولسوالی های کلدار و شورتپه بسیار نگران کننده توصیف میکند. «کودکان به کمترین امکانات آموزشی دسترسی دارند.  کودکان این منطقه تنها به زبان ترکمنی تکلم می کنند و زبان دری و پشتو در میان ایشان قابل فهم نیست. مادران نیز برای انجام کار قالین به کودکان خوردسالشان مواد مخدر می دهند تا خواب کودکان شان بیشتر گردد و آنان بتوانند به راحتی قالین بافی کنند.»

  

 

پسران و دختران 

پسران این فامیل ها مانند خواهران شان از سن خورد به کار قالین بافی شروع میکنند. بعضی از این پسران در کارهای کشاورزی و خرید مواد خام نیز مشغول هستند. اما برای دختران قالین باف قصه های متقاوتی وجود دارد. بعضی از خانواده ها بخاطر تنگدستی های اقتصادی معمولآ دختران خورد سال شان را به ازدواج های اجباری میدهند. این خانواده ها اکثرآ در بدل دختران شان طویانه گزاف میگیرند که به صدها هزار افغانی میرسد. البته که نرخ طویانه هر دختر قالین باف به اساس مهارت شان در قالین بافی تعیین میشود. 

دلالان قالین

به گفته بسیاری از اهالی این منطقه و در کل قالین بافان، مفاد اصلی  کاروبار قالین نصیب «دلالان» قالین که میان خانواده های قالین باف و تجاران ملی کار میکنند میشود. این اشخاص در بدل هر متر از قالین ۳۰۰۰ افغانی برای قالین بافان میپردازند. بافتن یک متر قالین برای یک قالین باف که روزانه هشت ساعت کار کند یک ماه را دربر میگیرد.

این در حالی است که یک متر قالین در حدود ۳۰۰۰۰، یعنی ده برابر بیشتر، بالای مشتریان خارجی به فروش میرسد. گرچه به گفته عبدالله قول، مسئول یکی از شرکت های قالین فروشی در مزاز شریف،  یک قالین بعد از بافت سه بار شسته میشود، وبعدآ سوختانده شده، کش و قیچی میشود، باز هم تفاوت ده برابری قیمت قالین نشان میدهد که ۹۰ فیصد مفاد قالین به دخل تجار قالین میریزد.

البته که این تنها قالین بافان نیستند که به صورت غیر منصفانه تحت بهره برداری قرار میگیرند، بلکه زنانیکه در شرکت های نخ ریسی کار میکنند هم از بی عدالتی در پرداخت معاشات شان شکایت میکنند.

فاطمه،۴۵ ساله، میگوئید که دست هایش از نخ ریسی زیاد شکل طبیعی خود را از دست داده است. «شرکت برای هر کیلو نخ ریسی ۵۰ افغانی برای ما می دهند و در یک روز اگر خوب کار کنم یک تا یک و نیم کیلو نخ میریسم".

 فاطمه میگوئید که او مجبور است که برای پیدا کردن «یک لقمه نان» برای اطفال اش به این کار ادامه بدهد.